دانشگاه عالی دفاع ملی ناشر: دانشگاه عالی دفاع ملی فصلنامه نگرش مدیریت راهبردی 3060-5865 3 2 2025 06 22 Re- identification and Explanation of the Scientific and Technological Functions of Mandatory Military Service بازشناسی و تبیین کارکردهای علمی و فناورانه خدمت وظیفه عمومی 183 217 3663 FA حمید کلانتری دانشجوی دکتری، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران.ahmdyhsna21@gmail.com اسماعیل شاطری احمد آبادی دکتری گروه مدیریت راهبردی دانش، دانشکده مدیریت، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران. farhangi _daneshjoee @Yahoo.com حسن رنگریز دانشیار مدیریت کسب و کار، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران. farhangi_daneshjoee@yahoo.com Journal Article 2025 02 08 In many countries, public service has always been considered a military and security requirement, while its scientific and technological capacities, especially in the face of new developments in the field of security and technology, have received less attention. In a situation where the development of advanced technologies is considered a major component of defense and deterrence power, utilizing the capacity of scientific elites during military service can become an effective tool for strengthening the country's defense innovation ecosystem. This article aims to identify and explain the scientific and technological functions of public service in the armed forces of the Islamic Republic of Iran. The current research was conducted with a qualitative approach and an applied purpose and used a descriptive-analytical method. Data were collected through documentary studies and semi-structured interviews with 20 officials of military scientific and research centers, science and technology policy experts, and elite soldiers who were selected through purposive sampling. Data analysis was conducted using thematic analysis and comparative analysis. In order to assess the validity of the research, content validity was assessed by experts. Also, to examine the reliability of the data, retesting of interviews among a subset of participants was used. The validity of the findings was also strengthened by using triangulation of data sources and participatory review. Based on the findings, eight main themes were identified as the scientific and technological macro-functions of the service period, which include: "needs assessment and environmental analysis", "knowledge and technology production", "storage and management of knowledge bases", "dissemination of findings and generalization of knowledge", "knowledge exchange and transfer", "discourse formation and promotion of innovation culture", "institutionalization and creation of innovation centers" and "application of knowledge". These themes include 50 sub-themes and more than 160 implementation examples, which indicate the high capacity of elite soldiers to play a role in the country's science, technology, and innovation chain. The research findings show that the scientific and technological processes of soldiers in the armed forces not only have the ability to respond to technological challenges, but can also create value at the defense and even national levels by going from the stage of identifying needs to the commercialization of ideas. The findings confirm that the human capital of the service period can become the driving force of defense knowledge-based development with appropriate structuring. در بسیاری از کشورها، خدمت وظیفه عمومی همواره به‌عنوان یک الزام نظامی و امنیتی تلقی شده است، درحالی‌که ظرفیت‌های علمی و فناورانه آن، به‌ویژه در مواجهه با تحولات نوین در حوزه امنیت و فناوری، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در شرایطی که توسعه فناوری‌های پیشرفته به‌عنوان یک مؤلفه اصلی در قدرت دفاعی و بازدارندگی مطرح است، بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان علمی در دوره خدمت سربازی می‌تواند به ابزاری اثربخش برای تقویت زیست‌بوم نوآوری دفاعی کشور تبدیل شود. این مقاله با هدف بازشناسی و تبیین کارکردهای علمی و فناورانه خدمت وظیفه عمومی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نگاشته شده است. پژوهش کنونی با رویکرد کیفی و هدف کاربردی انجام شده و از روش توصیفی- تحلیلی بهره گرفته است. داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از مسئولان مراکز علمی- تحقیقاتی نظامی، کارشناسان سیاست‌گذاری علم و فناوری و سربازان نخبه که به شیوه نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون و تحلیل تطبیقیانجام شد. به‌منظور سنجش روایی پژوهش، از اعتبار محتوایی به روش ارزیابی توسط خبرگان بهره گرفته شد. همچنین، برای بررسی پایایی داده‌ها، از بازآزمون مصاحبه‌ها در میان زیرمجموعه‌ای از مشارکت‌کنندگان استفاده شد. اعتبار یافته‌ها نیز با استفاده از سه‌ضلعی‌سازی منابع داده و بازبینی مشارکتی تقویت شد. بر اساس یافته‌ها، هشت مضمون اصلی به‌مثابه کارکردهای کلان علمی و فناورانه دوره خدمت شناسایی شد که شامل: «نیازسنجی و تحلیل محیطی»، «تولید دانش و فناوری»، «ذخیره‌سازی و مدیریت پایگاه‌های دانش»، «انتشار یافته‌ها و عمومی‌سازی دانش»، «تبادل و انتقال دانش»، «گفتمان‌سازی و ترویج فرهنگ نوآوری»، «نهادسازی و ایجاد مراکز نوآوری» و «کاربردی‌سازی دانش» است. این مضمون‌ها دربرگیرنده 50 مضمون فرعی و بیش از 160 مصداق اجرایی هستند که نشان‌دهنده ظرفیت بالای سربازان نخبه برای ایفای نقش در زنجیره علم، فناوری و نوآوری کشور است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فرایندهای علمی و فناورانه سربازان در نیروهای مسلح نه‌تنها قابلیت پاسخ‌گویی به چالش‌های فناورانه را دارند، بلکه می‌توانند با عبور از مرحله شناسایی نیاز تا تجاری‌سازی ایده، موجب خلق ارزش در سطح دفاعی و حتی ملی شوند. یافته‌ها مؤید آن است که سرمایه انسانی دوره خدمت می‌تواند با ساختاردهی مناسب به موتور محرک توسعه دانش‌بنیان دفاعی تبدیل شود. https://pmr.sndu.ac.ir/article_3663_a841cc9d571de3701445d32ec2459489.pdf