تناقض شفافیت در حکمرانی ایران: مدل‌سازی تعاملی دولت الکترونیک، توسعه انسانی و ادراک از فساد بر اثربخشی دولت

عبدشاهی, علی اصغر; وحدتی, حجت

تناقض شفافیت در حکمرانی ایران: مدل‌سازی تعاملی دولت الکترونیک، توسعه انسانی و ادراک از فساد بر اثربخشی دولت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران(نویسنده مسئول). abdeshahi.aa@fh.lu.ac.ir

² استاد، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. vahdati.h@lu.ac.ir

چکیده

ناکارآمدی نظام اداری، ضعف شفافیت و تداوم فساد از مهم‌ترین موانع ارتقای اثربخشی دولت در ایران به‌شمار می‌روند و پیامدهایی عمیق بر حکمرانی، اعتماد نهادی و تاب‌آوری سیستمی دارند. هدف این پژوهش، مدل‌سازی تعاملی و غیرخطی میان سه مؤلفه کلیدی دولت الکترونیک، شاخص توسعه انسانی و ادراک از فساد، به منظور ارائه الگویی داده‌محور برای بهینه‌سازی سیاست‌گذاری است. بدین منظور، داده‌های دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ از پایگاه‌های آماری بین‌المللی گردآوری و با بهره‌گیری از روش سطح پاسخ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که توسعه انسانی نیرومندترین پیشران اثربخشی دولت است و بدون ارتقای سرمایه انسانی، هیچ تحول فناورانه‌ای به اثربخشی پایدار نمی‌انجامد. همچنین دولت الکترونیک دارای اثر تصاعدی بر اثربخشی است، اما این اثر تنها در صورت هم‌افزایی با سلامت نهادی و توسعه انسانی پایدار می‌ماند. مهم‌ترین یافته پژوهش، تبیین پدیده «تناقض شفافیت» در بستر ایران است؛ بدین معنا که گرچه اقدامات واقعی ضدفساد موجب بهبود عملکرد نهادی می‌شوند، اما بازتاب رسانه‌ای گسترده و جهت‌دار آن‌ها می‌تواند ادراک فساد را افزایش داده و اعتماد عمومی را تضعیف کند. این شکاف میان عملکرد واقعی و برداشت اجتماعی، ضرورت نهادینه‌سازی «مدیریت ادراک عمومی هم‌پای مدیریت عملکرد» را به عنوان یک راهبرد حاکمیتی برجسته می‌سازد. افزون بر آن، اختلاف میان مقادیر واقعی و پیش‌بینی‌شده مدل، بر نقش عوامل برون‌زا همچون تحریم و تورم در تضعیف اثربخشی دولت دلالت دارد.

کلیدواژه‌ها

20.1001.1.30605865.1404.3.4.5.6

موضوعات

نگرش مدیریت راهبردی

عنوان مقاله [English]

The Transparency Paradox in Iran’s Governance: Interactive Modeling of E-Government, Human Development, and Perceived Corruption on Government Effectiveness

نویسندگان [English]

AliAsghar Abdeshahi ¹
Hojjat Vahdati ²

¹ PhD student in Public Administration, Department of Management, Faculty of Management and Economics, Lorestan University, Khorramabad, Iran (corresponding author). abdeshahi.aa@fh.lu.ac.ir

² Lorestan University

چکیده [English]

Inefficiency of the administrative system, weak transparency, and the persistence of corruption are among the most significant obstacles to enhancing government effectiveness in Iran, with profound consequences for governance, institutional trust, and systemic resilience. The aim of this research is to model the interactive and non-linear relationships among three key components e-government, the Human Development Index, and perception of corruption, in order to provide a data-driven framework for policy optimization. To this end, data from the period 2010 to 2024 were collected from international statistical databases and analyzed using Response Surface Methodology. The results indicate that human development is the strongest driver of government effectiveness, and without the enhancement of human capital, no technological transformation leads to sustainable effectiveness. Furthermore, e-government has an exponential effect on effectiveness, but this effect remains sustainable only when synergized with institutional integrity and human development. The most important finding of the research is the explanation of the "transparency paradox" in the Iranian context; meaning that although concrete anti-corruption measures improve institutional performance, their extensive and directional media coverage can increase the perception of corruption and undermine public trust. This gap between actual performance and public perception highlights the necessity of institutionalizing "public perception management alongside performance management" as a key governance strategy. In addition, the discrepancy between actual and model-predicted values indicates the role of exogenous factors such as sanctions and inflation in weakening government effectiveness.

کلیدواژه‌ها [English]

Human Capital
Institutional Health
Digital Transformation
Public Trust
Data-Driven Governance
Transparency Paradox
Public Perception
Response Surface Methodology (RSM)

مراجع

اخترشهر، علی(۱۴۰۱). اصول و روش حکمرانی مطلوب در انقلاب اسلامی با رویکردی بر اندیشه مقام معظم رهبری. سیاست متعالیه، 10(37)، 178-157. https://doi.org/10.22034/sm.2022.137816.1645

امینی، سیدجواد، آروند، حمید، فرهنگ، سجاد، و تیموری، مائده(۱۴۰۳). طراحی و ارائه الگوی مفهومی هوشمندسازی سازمان‌های دولتی. فصلنامه نگرش مدیریت راهبردی، 2(2)، 50-9.

پوراسمعیل، روح‌اله، پرتوی، اصغر، و ذوالقدر، مالک(۱۴۰۴). تأثیر دولت الکترونیک بر حاکمیت قانون و شفافیت در ایران. فصلنامه تحولات سیاسی- اجتماعی معاصر ایران، 4(3)، 96-78.

حبیب‌الهی، ایمان، و شاه‌محمدی، محمد(۱۴۰۲). تدوین الگوی بومی- اسلامی سیستم حسابداری سرمایه انسانی. فصلنامه نگرش مدیریت راهبردی، 1(3)، 174-136.

خامنه‌ای، آیت‌الله سیدعلی(۱۴۰۳). نخستین دیدار هیئت دولت چهاردهم با رهبر انقلاب. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای. https://khl.ink/f/57420

خبرگزاری تسنیم(۱۴۰۳، ۱۰ دی). مبارزه بی‌امان دستگاه قضا با فساد. تسنیم. https://tn.ai/3228931

خیاط رسولی، مینا، آل‌عمران، رؤیا، مهرگان، نادر، و محمدزاده، پرویز(۱۳۹۹). ارزیابی اثربخشی دولت و سیستم‌های مالی بر رشد بخش صنعت در ایران: کاربرد رویکرد BVAR. فصلنامه علمی پژوهش‌های اقتصاد صنعتی، 4(12)، 88-73. https://doi.org/10.30473/indeco.2020.7419

صالحی وثیق، محمدرضا، و مکرمی‌پور، محمدباقر(۱۳۹۸). شفافیت و دولت الکترونیک: راه‌کارهای مقابله با فساد و فقر. مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه. https://iran-bssc.ir/plans-projects/research-fields/transparency-against-corruption-poverty/transparency-egovernance/1948

کرمی، علی، تمجید، فرامرز، و محمودی، بهزاد(1396). نقش رسانه‌ها در مقابله با فساد. فصلنامه پژوهش‌های سلامت اداری، 9(3)، 159-131. https://www.salamatedari-mag.ir/article_252932.html

محمدیان، محمد(۱۴۰۲). تدوین برنامه‌ریزی راهبردی سرمایه انسانی یک سازمان نظامی. فصلنامه نگرش مدیریت راهبردی، 1(4)، 128-114.

مرادحاصل، نیلوفر، و کاظم‌پور، میرسعید(۱۴۰۲). ارزیابی اثر گسترش دولت الکترونیک بر بهره‌وری نیروی‌کار (مطالعه موردی: کشورهای درحال‌توسعه). پژوهش‌ها و چشم‌اندازهای اقتصادی، 23(1)، 112-85.

نریمانی، میثم، الیاسی، مهدی، و عطارپور، محمدرضا(۱۳۹۸). ارائه چارچوب نهادی برای افزایش اثربخشی نقش دولت و بخش عمومی در ارتقای توان فناورانه تولیدات داخلی: مطالعه موردی قانون حداکثر استفاده از توان داخل. مدیریت نوآوری، 8(2)، 47-21.

Adeoye, O., & Ran, B. (2024). Government transparency: paradoxes and dilemmas. Public Management Review, 26(8), 2194–2217. https://doi.org/10.1080/14719037.2023.2181981

Ajzenman, N., Ardanaz, M., Cruces, G., Feierherd, G., & Lunghi, I. (2024). Unraveling the paradox of anticorruption messaging: Experimental evidence from a tax administration reform. Inter-American Development Bank. https://doi.org/10.18235/0012975

Bazie, P., Thiombiano, N., & Maiga, E. W. H. (2023). Fighting corruption in developing countries to meet the challenge of human capital development: Evidence from Sub-Saharan African countries. Journal of the Knowledge Economy, 1–22. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s13132-023-01330-9

Bernini, A., Bossavie, L., Garrote-Sánchez, D., et al. (2024). Corruption as a push and pull factor of migration flows: Evidence from European countries. Empirica, 51, 263–281. https://doi.org/10.1007/s10663-023-09600-0

Castro, C., & Lopes, I. C. (2022). E-Government as a Tool in Controlling Corruption. International Journal of Public Administration, 46(16), 1137–1150. https://doi.org/10.1080/01900692.2022.2076695

Countryeconomy. (2025). Iran – Corruption Perceptions Index. Retrieved October 30, 2025, https://countryeconomy.com/government/corruption-perceptions-index/iran?utm_source=chatgpt.com

Dianda, I. (2025). Does corruption impede the accumulation of human capital in developing countries? Economics of Transition and Institutional Change, 33(4), 767–783. https://doi.org/10.1111/ecot.12447

Dipierro, A. R., و Rella, A. (2024). What lies behind perceptions of corruption? A cultural approach. Social Indicators Research, 172, 371–391. https://doi.org/10.1007/s11205-023-03294-4

Gnaldi, M., & Del Sarto, S. (2024). Validating corruption risk measures: A key step to monitoring SDG progress. Social Indicators Research, 175(3), 1045–1071. https://doi.org/10.1007/s11205-023-03238-y

Helms, B. (2024). Exit or voice? Corruption perceptions and emigration. State and Comparative International Development, 59, 138–175. https://doi.org/10.1007/s12116-023-09395-y

Manders, B. (2024, October 11). The fight of the IMF against corruption in developing countries: A quantitative assessment of conditionality using an instrumental variable approach [Master’s thesis, Erasmus School of Social and Behavioural Sciences]. Erasmus University Rotterdam. Retrieved from https://thesis.eur.nl/pub/75499/eobs_118298.pdf

Mathews, P. G. (2005). Design of experiments with MINITAB. ASQ Quality Press.

Mohebi, M. (2016). Sociological analysis of administrative corruption, as one of the obstacles to development in Iran. Peace Mark Organization. https://www.peace-mark.org/en/articles/64-7-en

Myers, R. H., Montgomery, D. C., & Anderson-Cook, C. M. (2016). Response surface methodology: Process and product optimization using designed experiments (4th ed.). Hoboken, NJ: Wiley.

Neo, S. (2025). Does corruption perception increase public servant corruptibility? An experimental analysis. Behavioural Public Policy, 1–25. doi:10.1017/bpp.2025.10006

Roxas, B. (2025). E-governance and sustainable human development in Asia: A dynamic institutional path perspective. Journal of Asian Business and Economic Studies, 32(1), 15–27. https://doi.org/10.1108/JABES-02-2024-0076

Schauseil, W(2019). Media and anti-corruption. U4 Anti-Corruption Resource Centre, U4 Helpdesk Answer 2019:3. https://knowledgehub.transparency.org/assets/uploads/helpdesk/media-and-corruption_2019.pdf

Schneider, F. (2015). Does corruption promote emigration?. IZA World of Labor, (192). https://doi.org/10.15185/izawol.192

Seiam, D. A., & Salman, D. (2024). Examining the global influence of e-governance on corruption: A panel data analysis. Future Business Journal, 10(1), 29. https://doi.org/10.1186/s43093-024-00319-3

Tomiwa, T. (2022, September). The human development index: Examining impact on human flight and brain drain. Johns Hopkins University. https://www.researchgate.net/publication/363365135_The_Human_Development_Index_Examining_Impact_on_Human_Flight_and_Brain_Drain

United Nations Development Programme (UNDP). (2025). Human development indicators: Iran (Islamic Republic of). Humanitarian Data Exchange. Retrieved May 14, 2025, from https://data.humdata.org/dataset/hdro-data-for-iran-islamic-republic-of

Vega-Muñoz, A., González-Gómez-del-Miño, P., & Contreras-Barraza, N. (2025). The determinants of brain drain and the role of citizenship in skilled migration. Social Sciences, 14(3), 132. https://doi.org/10.3390/socsci14030132

Wahid Binesh, M. (2025). The reciprocal relationship between government inefficiency and corruption. International Journal of Social Science Research and Review, 8(4), 26–36. https://doi.org/10.47814/ijssrr.v8i4.2636

World Bank. (2025a). Worldwide governance indicators: Iran (Islamic Republic of). DataBank. Retrieved May 14, 2025, from https://databank.worldbank.org/iran/id/d73269b2

World Bank. (2025b). E-Government Development Index (EGDI). Data360. Retrieved May 14, 2025, from https://data360.worldbank.org/en/dataset/UN_EGDI

Zaitul, Z., Ilona, D., & Novianti, N. (2023). Good Governance in Rural Local Administration. Administrative Sciences, 13(1), 19. https://doi.org/10.3390/admsci13010019

Zou, Q., Mao, Z., Yan, R., Liu, S., & Duan, Z. (2023). Vision and reality of e-government for governance improvement: Evidence from global cross-country panel data. Technological Forecasting and Social Change, 194, 122667. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.122667